24 września 2018 r.;    Imieniny obchodzą: Dora, Gerard, Teodor

DEMART

GEOGRAFIA FIZYCZNA ŚWIATA
"Astronomiczne podstawy geografii"

Ruch obrotowy Ziemi wokół Słońca

Ruchem obrotowym Ziemi wokół Słońca (ruchem wirowym) nazywamy obrót Ziemi wokół własnej osi, który trwa 23 godziny 56 minut i 4 sekundy i odpowiada tzw. dobie gwiazdowej, czyli czasowi między dwoma kolejnymi górowaniami Słońca w równonocny wiosennej. Końcami tej osi są dwa bieguny: północny i południowy. Ruch obrotowy Ziemi powoduje przesunięcie się każdego punktu na Ziemi z zachodu na wschód, za wyjątkiem biegunów, które pozostają nieruchome. Szybkość obrotu Ziemi na równiku wynosi około 1674,4 km/h i maleje w miarę zbliżania się do biegunów. Każdy punkt położony na Ziemi podczas obrotu planety zatacza pełny obrót o 360° bez względu na to, jak duży okrąg zatacza. Można zatem wywnioskować, że prędkość kątowa wszystkich punktów jest taka sama.
Prędkość kątowa
Prędkość kątowa dwóch wybranych punktów
źródło: www.zszbogatynia.pl
Oba punkty (A i B) mają taką samą prędkość kątową, lecz większą prędkość liniową osiąga punkt B.
 
Ruch obrotowy niesie za sobą wiele konsekwencji, które są następujące:
  • występowanie zjawiska dnia i nocy, czyli dobowej zmiany oświetlenia, która ma związek z procesami zachodzącymi pod wpływem energii słonecznej jak np. fotosynteza roślin
Występowanie dnia i  nocy
Występowanie dnia i nocy jako następstwa ruchu obrotowego
 
  • wzrost przyciągania ziemskiego wraz ze zbliżaniem się do biegunów
  • występowanie siły Coriolisa
Działanie siły Coriolisa
Działanie siły Coriolisa
źródło: www.zszbogatynia.pl
Siła Coriolisa – bezwładna siła działająca na obracające się ciało w układzie nieinrecjalnym. Dla obserwatora siła ta ma charakter pozorny.
 
  • pozorna wędrówka Słońca po sklepieniu niebieskim
Widoma wędrówka Słońca nad horyzontem
Widoma wędrówka Słońca nad horyzontem
źródło: www.dom-pasywny.pl
 
  • spłaszczenie Ziemi przy biegunach w skutek działania siły odśrodkowej
Spłaszczenie Ziemi na biegunach
Spłaszczenie Ziemi na biegunach
źródło: www.wiking.edu.pl
 
  • występowanie pływów morskich, czyli istnienie przypływu i odpływu
Odpływ i przypływ
Odpływ i przypływ
 
  • różnice czasu występujące na Ziemi tzw. strefy czasowe
Strefy czasowe
Strefy czasowe
źródło: www.wiking.edu.pl

Czas słoneczny (miejscowy) – określany jest na podstawie górowania Słońca; jest on identyczny dla miejsc leżących na tym samym południku.
Czas strefowy – czas obejmujący każde 15° szerokości geograficznej. W strefach ze soba sąsiadujących czas różni się o 1 godzinę.
 Nazwy stref   czasowych
Nazwy stref  czasowych
źródło: www.zszbogatynia.pl
A - strefa czasu uniwersalnego
B - strefa czasu środkowoeuropejskiego
C - strefa czasu wschodnioeuropejskiego
D - strefa czasu moskiewskiego
 
Czas urzędowy – umowny czas obowiązujący na danej jednostce administracyjnej np. w państwie lub mniejszej jednostce terytorialnej.
  • linia zmiany daty
Linia zmiany daty
Linia zmiany daty
źródło: www.dzejdzi.webpark.pl
Gdy przekraczamy międzynarodową linie zmiany daty z zachodu na wschód (samolot A) „tracimy” jeden dzień. Np. po dniu 6 października nastąpi 8 października.
Przekraczając tę linię ze wschodu na zachód (samolot B) zyskujemy jeden dzień. Tak np. po dniu 7 października następuje ponownie dzień 7 października.
 
PRZYKŁADOWE ZADANIE
Oblicz która godzina czasu słonecznego będzie w Madras (80°E), jeżeli w Warszawie jest godzina 12.00.
1. Musimy obliczyć o ile stopni ziemia przesunie się w ciągu 1 godziny.
Zadanie
z obliczeń wynika, że Ziemia w ciągu jednej godziny wykona obrót o 15°
2. Obliczamy czas, jaki potrzebuje Ziemia na obrót o 15°
Zadanie
obliczyliśmy, że żeby Ziemia wykonała obrót o 15° potrzebuje 4 minuty
3. Obliczamy różnicę długości geograficznej Warszawa – Madras
80° E (Madras) - 21° E (Warszawa) = 59°
różnica wynosi 59°
4. Obliczamy liczbę minut potrzebną na wykonanie obrotu o 59°
54° x 4 min = 236 min, czyli 3 godziny i 56 min
5. Obliczamy godzinę w Madras i podajemy odpowiedź
12:00 + 3 godz. 56 min = 15:36
Odpowiedź. W Madras jest godzina 15:36.
 
Ruch Ziemi wokół jej własnej osi można opisywać za pomocą współrzędnych geograficznych. Do współrzędnych zaliczamy:
a) równoleżniki – okręgi powstałe w skutek przecięcia płaszczyzny kuli ziemskiej płaszczyzna prostopadłą do jej osi. Za pomocą równoleżników możemy wyznaczyć szerokość geograficzną dowolnego punktu na kuli ziemskiej. Największy z równoleżników to równik.
Równolężniki Układ równoleżników
źródło: www.wiking.edu.pl
Cechy równoleżników:
  • mają kształt okręgów
  • jest ich nieskończenie wielka liczba
  • przecinają południki pod kątem prostym
  • zmniejszają się wraz ze zbliżaniem się do biegunów
  • wskazują kierunek wschodni i zachodni
  • najdłuższym z równoleżników jest równik
 
b) południki – półokręgi na kuli ziemskiej łączące dwa bieguny. Za pomocą południków możemy wyznaczyć długość geograficzną. Za południk zerowy przyjęto południk przechodzący przez obserwatorium w Greenwich.
Południki
Układ południków
źródło: www.wiking.edu.pl
Cechy południków:
  • mają kształt luków
  • jest ich nieskończenie wiele
  • wskazują kierunek północny i południowy
  • są jednakowej długości (ok. 20 000 km)
 

Bibliografia:

  • www.wikipedia.pl
  • www.dzejdzi.webpark.pl
  • www.wiking.pl
  • www.wiem.onet.pl
  • www.zszbogatynia.pl
  • Jadwiga Kop, Maria Kucharska; Geografia, podręcznik cz.1
  • Mała Encyklopedia PWN

 

Autor opracowania:

Magdalena Dymińska
 

KONTAKT

mgr SŁAWOMIR DMOWSKI
kontakt@norwid24.waw.pl

GEOGRAFIA - LOGO

XXIV LO im. Cypriana K. Norwida
ul. Obozowa 60; 01-423 Warszawa
tel. 022-836-42-92

SZCZEGÓŁY W ZAKŁADCE: KONTAKT

KONSULTACJE

TERMINY WAŻNE OD 10 WRZEŚNIA 2018 r.

DLA UCZNIóW
– XXIV LO IM. C. K. NORWIDA –

WTOREK: 15.15-15.40
Miejsce: pracownia geograficzna - sala 211
(fakt udziału należy danego dnia wcześniej zgłosić)

Konsultacje dotyczą:
prac pisemnych - kartkówek, sprawdzianów, testów
(zaliczenia oraz poprawa prac);
konsultacji przedmiotowych z geografii, przyrody i informatyki
oraz pozostałych spraw szkolnych
(w tym wgląd do prac pisemnych)
 
 
 Licznik odwiedzin www.geografia24.eu:   4129445